Het goede gesprek als basis voor ontwikkeling
Het schoolplan oude stijl: het kost veel tijd, alles staat erin, maar het brengt weinig in beweging. Kindcentrum De Heksenketel in Assen koos daarom voor een nieuwe aanpak. Dialooggesprekken met teamleden, ouders en leerlingen vormden het vertrekpunt.
Het was weer zover: er moest een nieuw schoolplan komen. Op Kindcentrum De Heksenketel in Assen deden ze het jarenlang zoals de meeste scholen: de directeur trok zich een paar dagen terug, pakte het vorige plan erbij en stelde met copy-paste een nieuwe versie samen. Het strategisch beleidsplan van het bestuur werd erin verwerkt, recente cijfers en resultaten toegevoegd, en ze waren er weer vier jaar vanaf.
De directeur was in the lead, het team mocht meedenken, maar ouders en kinderen werden er nauwelijks bij betrokken. Wel werd ze gevraagd een tevredenheidsenquête in te vullen. Je krijgt dan een rapport vol data en tabellen, je kunt aantonen dat je geluisterd hebt, vinkje gezet. Maar wat zegt een 7,4 op oudertevredenheid eigenlijk?
Pedagogische basis
De Heksenketel werkt vanaf de oprichting in 1992 vanuit de principes van Ervaringsgericht Onderwijs, waarin welbevinden en betrokkenheid centraal staan.
Sinds 2015 is De Heksenketel een kindcentrum waarin opvang en onderwijs samenwerken aan een doorlopende ontwikkeling van peuter tot puber.
Daarom besloot De Heksenketel het dit keer anders aan te pakken: een schoolplan dat samen met het team, ouders en kinderen wordt ontwikkeld. Daarbij werd gekozen voor gestructureerde dialoogsessies waarin mensen delen wat hen bezighoudt, waar ze trots op zijn en wat er beter kan.
Dialoogsessies als startpunt
De Heksenketel begon haar schoolplantraject dus niet met schrijven, maar met luisteren: drie dialoogsessies vormden het startpunt.
• Team aan Zet: een sessie waarin het hele team in gesprek ging over de huidige situatie en de gewenste toekomst. Opvang en onderwijs samen, en dat gaf energie.
• Ouders in Beeld: een speciale ouderavond waarin ouders met elkaar spraken over hun ervaringen, zorgen en verwachtingen. Hun betrokkenheid was opvallend groot.
• Leerling Centraal: een sessie met kinderen over wat zij belangrijk vinden, wat hen blij maakt en wat volgens hen beter kan. En wat hadden ze veel te vertellen!
Dialoog in spelvorm
De opzet was eenvoudig. Aan tafels van zes tot acht personen trokken deelnemers om de beurt een kaart met een prikkelende vraag uit een kaartspel. De dobbelsteen bepaalde wie de vraag moest beantwoorden. Degene die aan de beurt was, kreeg drie minuten om hardop te denken, geholpen door open en verdiepende vragen van de anderen. Geen discussie.
Elke sessie bestond uit drie rondes van een half uur. Na iedere ronde wisselden deelnemers van tafel, zodat iedereen met verschillende mensen in gesprek kwam. De gespreksleiders bleven zitten om de rode draad vast te houden. Dat zorgde voor afwisseling, energie en verrassende inzichten.
De speelse vorm in kleine groepen maakte het makkelijk ook gevoelige thema’s te bespreken. De tijdsdruk voorkwam eindeloze betogen. Alles wat tijdens de sessies naar voren kwam, werd vastgelegd en door de begeleiders verwerkt in een compact verslag.
Wat het opleverde
Elk gesprek had zijn eigen dynamiek en perspectief; samen gaven ze een rijk en samenhangend beeld van waar De Heksenketel staat en wat er nodig is. En ze brachten meer in beweging dan welke eerdere aanpak ook.
Team aan Zet – samen koers bepalen
Tijdens de teamsessie stond het team stil bij waar het trots op is: de ruimte die kinderen krijgen om zich te ontwikkelen en zelf keuzes te maken, het warme pedagogische klimaat en de manier waarop collega’s met elkaar omgaan.
Daarnaast werd benoemd wat beter kan. De werkdruk is hoog en de samenwerking tussen opvang en onderwijs is nog te vaak praktisch georganiseerd, terwijl juist inhoudelijke verbinding nodig is. Het team wil vaker samen in gesprek over kinderen, meer van elkaars aanpak leren en meer ruimte maken voor professionele ontwikkeling en werkplezier.
Ouders in Beeld – ouderbetrokkenheid versterken
Tijdens de ouderavond spraken ouders openhartig over hun ervaringen en verwachtingen. Ze roemden de positieve sfeer en de betrokkenheid van leerkrachten, pedagogische medewerkers en directie. De Heksenketel voelt voor hen als een veilige plek waar hun kind zichzelf kan zijn.
Maar ook gaven ouders aan dat ze meer inzicht willen in wat hun kind leert en hoe het zich ontwikkelt, zeker omdat er op De Heksenketel minder nadruk ligt op toetsen. Verder noemde ze praktische verbeterpunten, zoals een schonere school en een aantrekkelijker schoolplein.
Leerling Centraal – de stem van kinderen serieus nemen
De sessie met de kinderen leverde misschien wel de meest verrassende inzichten op. Ze vertelden enthousiast wat hen blij maakt: samen spelen, buiten leren, zelf keuzes kunnen maken en bepalen waar en met wie je werkt.
Tegelijk waren ze opvallend eerlijk over wat beter kan. Soms is er te veel onrust in het gebouw, pesten wordt niet altijd goed aangepakt en ze willen vaker hun mening kunnen geven. Ook wezen ze op rommel in de school en vieze wc’s.
Speerpunten
Elk gesprek had zijn eigen perspectief en zijn eigen dynamiek. Samen gaven ze een samenhangend beeld van waar het kindcentrum staat en wat er nodig is. Na de sessies bracht de expeditiegroep alles samen. Dit leverde de volgende rode draden op:
• Opvang en onderwijs verbinden: meer werken als één team vanuit een gezamenlijke pedagogische lijn.
• Rust en overzicht creëren: het gebouw en het plein zo inrichten dat ze uitnodigen tot leren, spelen en samenwerken.
• Eigenaarschap versterken: kinderen, ouders en teamleden meer ruimte geven om mee te denken en mee te beslissen.
• Sociale veiligheid borgen: duidelijke afspraken maken waardoor iedereen zich gezien en gehoord voelt en weet waar hij of zij aan toe is.
• De teamcultuur versterken: samen werken aan kwaliteit, met ruimte voor reflectie, ontwikkeling en het goede gesprek.
Dit werden de speerpunten van ons schoolplan 2024–2028. Geen papieren tijger, maar een helder geschreven document van twaalf pagina’s dat richting geeft aan ons dagelijks handelen. Zonder jargon of managementtaal.
Om het plan toegankelijk en levendig te maken, lieten we een visual ontwerpen die in één oogopslag laat zien wat we belangrijk vinden en waar we samen aan werken.
Belangrijk is dat het niet bij plannen blijft. De Heksenketel wil doen wat ze zich heeft voorgenomen. Een mooi voorbeeld daarvan is dat ouders, leerlingen, teamleden en schoolleiding meteen de handen uit de mouwen hebben gestoken om het schoolplein een upgrade te geven.
Kies voor het goede gesprek
Het opstellen van een schoolplan kan dus ook anders. In plaats van uit te gaan van beleid, cijfers en analyses koos De Heksenketel voor het goede gesprek als basis: dialoogsessies met teamleden, ouders en kinderen.
Vijf tips voor het opstellen van het schoolplan
1. Begin met luisteren. Betrek teamleden, ouders en leerlingen bij het verkennen van wat goed gaat en wat beter kan.
2. Zorg voor een duidelijke werkvorm. Werk met vragenkaarten, kleine groepen en korte gespreksrondes. Geen discussie maar dialoog.
3. Betrek verschillende perspectieven. Organiseer aparte sessies voor team, ouders en kinderen.
4. Bundel de opbrengst. Zoek naar terugkerende thema’s als basis voor de hoofdlijn van het schoolplan.
5. Maak het concreet en zichtbaar. Bijvoorbeeld met een visual of poster die het gesprek in de school levend houdt.
Deze aanpak vraagt tijd en energie van het team. En soms hoor je dingen die je liever niet hoort, of waar je het niet mee eens bent. Dat is soms lastig. Het betekent ook dat je verwachtingen wekt: wie mee mag praten, rekent erop dat er iets gebeurt met zijn of haar inbreng.
Maar het levert veel op: nieuwe energie, meer eigenaarschap en gedeelde verantwoordelijkheid voor de koers. De Heksenketel ziet dit daarom niet als een eenmalig traject, maar als een manier van werken die bij haar past. Het goede gesprek krijgt er structureel een plek in de kwaliteitscyclus.
Wij hopen dat meer scholen deze stap durven zetten: ruimte maken voor gesprekken die ertoe doen. Gesprekken waarin mensen zich gezien en gehoord voelen, ervaringen worden gedeeld en je samen bouwt aan de toekomst.
